Er werd zelfs een ansichtkaart uitgegeven met Brand Whitlock, de Villalobar en Van Vollenhoven er op afgebeeld.
Maurits Willem Raedinck van Vollenhoven (Haarlem, 25 november 1882 - Madrid, 29 mei 1976) was een Nederlands diplomaat ten tijde van de Eerste Wereldoorlog. In die tijd was hij vooral actief in België en heeft hij een belangrijke rol gespeeld in de hulp aan het Belgische volk. Na zijn Belgische tijd werd hij Heer van Cleverskerke, een klein gehucht op het Zeeuwse eiland Walcheren. Van Vollenhoven is relatief onbekend in Nederland, maar in België staat zijn buste tussen alle andere staatshoofden in het gebouw van de Belgische Senaat.
In 1904 slaagde Van Vollenhoven voor het examen van Gezantschapsattaché en was vervolgens werkzaam op het Kabinet van de Minister van Buitenlandse Zaken. Voordien had hij al wat ervaring opgedaan als gezant, want hij was in 1901 enige tijd aan Harer Majesteits Gezantschap te Rome verbonden. In 1905 werd hij tot Gezantschapsattaché in algemene dienst benoemd, eerst aan het Gezantschap teBerlijn, daarna aan dat te Sint-Petersburg.
In 1908 slaagde hij voor het examen van Gezantschapssecretaris, waarop hij in mei van dat jaar als Gezantschapssecretaris IIe klasse weer naar Sint-Petersburg gezonden werd. Daar werd hij in 1910 tot Gezantschapssecretaris 1ste klasse bevorderd. In 1911 werd hij in gelijke rang overgeplaatst naar Madrid, waar hem ook de Nederlandse belangen in Portugal werden opgedragen. Hij legde daar de laatste hand aan de onderhandelingen met Portugal in zake de Timorkwestie. Van 1911 tot 1914 was hij voor beide landen Zaakgelastigde ad interim.
Hieronder een documentaire over het leven van Vollenhoven, gemaakt in opdracht van het museum in 2007.
Begin 1914 werd de Heer van Vollenhoven tot de Gezantschapsraad te Brussel benoemd. Bij het uitbreken van de oorlog volgde Harer Majesteits Gezant, Jhr. van Weede, de Belgische Regering naar Le Havre, waardoor Van Vollenhoven er eigenlijk alleen voor stond.
Tijdens de bezettingstijd vervulde hij o.a. de functie van (een opsomming uit zijn eigen boek):
In mei 1917 wordt Van Vollenhoven de persoonlijke titel van Minister-Resident verleend en in 1919 wordt hij tot Buitengewoon Gezant en Gevolmachtigd Minister te Madrid bevorderd.
Ten tijde van de Eerste Wereldoorlog is Van Vollenhoven gezant van Nederland in België en trekt zich dan ook in eerste instantie het lot aan van de Nederlanders daar. Maar later speelt hij ook hij een belangrijke rol in het helpen van de Belgische bevolking.
In 1914 veroveren de Duitsers België en nemen het bestuur over. De Belgische bevolking van haar kant wordt op straffe van vervolging verplicht zich aan de nieuwe machthebber te onderwerpen en alles wordt in het werk gesteld om de wil van de Belgische bevolking te breken: opeising van grondstoffen, afbraak van fabrieken, deportaties van Belgische arbeiders naar Duitsland.
De Belgische economie moest nu dienen om Duitsland nog machtiger te maken. Veel Belgen worden op die manier stukje bij beetje van hun inkomsten beroofd en hun lot werd dramatisch: vrij snel was er een tekort aan van alles en nog wat en heerste er hongersnood.
Gelukkig hebben de Belgische verantwoordelijken die in functie zijn gebleven, waaronder Adolphe Max, Ernest Solvay, Emile Francqui en anderen, het probleem vrij snel in de gaten en stellen zij alles in het werk om de toestand te verhelpen.
Er worden hulp- en voedselcomités opgericht die onmiddellijk iets proberen te doen aan de hoogste nood. Bovendien leven andere landen mee met de geteisterde Belgische bevolking. Materiële hulp en voedsel stromen toe uit neutrale landen als Spanje, Amerika en Nederland. Met de zegen van de Duitse overheid, die maar al te blij was dat ze zich niet met dit probleem hoeven inlaten.
Samen met twee andere belangrijke politici, de Brit Brand Whitlock en de Spanjaard De Villalobar vormt Van Vollenhoven een driemanschap. Zij zijn onder meer actief in de Commission of Relief of Belgium (CBR). Deze commissie had een bijzonder bekende voorzitter, namelijk Herbert Hoover, de latere president van de Verenigde Staten en waarschijnlijk nauw betrokken bij de oprichting van de Amerikaanse veiligheidsdienst CIA. Het CBR heeft een belangrijke rol gespeeld in de coördinatie van hulpgoederen en ook in de bevrijding van België.
Over van Vollenhoven doen uit die tijd verschillende heldenverhalen de ronde. Ook het volgende verhaal is daar een voorbeeld van:
Maurits van Vollenhoven, de Nederlandse gezant in Brussel, wordt in de avond van zaterdag 9 november 1918 door het Duitse keizerlijk hoofdkwartier ingelicht dat de keizer zo mogelijk nog die nacht, of anders de volgende ochtend vroeg, naar Nederland wil vertrekken. De keizer heeft hierbij verzocht dat koningin Wilhelmina dadelijk zou worden verwittigd. Van Vollenhoven stuurt onmiddellijk twee medewerkers met dit bericht naar Den Haag, naar H. van Karnebeek, de minister van Buitenlandse Zaken en, vermoedelijk ook naar koningin Wilhelmina zelf. Ook zendt Van Vollenhoven vanuit Brussel een attaché, W.J.B. Verbrugge van ’s Gravendeel, naar Eysden om de grenswacht order te geven de Duitse keizer en zijn gevolg door te laten. Zo is het waarschijnlijk dat de Duitse keizer na de oorlog in Nederland is opgevangen.
Jammer genoeg is dit verhaal niet echt meer te controleren.
Hieronder volgt een opsomming van de vele blijken van eerbetoon aan Van Vollenhoven. Door zijn persoonlijke inzet in België en zijn persoon, zijn vele blijken van hulde aan hem verleend. Ook hier weer een opsomming uit het door hem zelf geschreven boek Het geslacht Van Vollenhoven:
Hij is ereburger van Brussel, Antwerpen, Luik en Gent. Hij heeft de Gouden medaille van Bussel en Luik. Verder was hij Dr. Honora Causus Wijsbegeerten en Letteren te Leuven, der dankbaarheid van de Universiteit Brussel, corresp. lid van de Real Academie de la Historie te Madrid. Lid van de Academie Diplomatique van Parijs, van het Genootschap van Wetenschappen te Zeeland.
Op 14 april 1921 trouwde hij in Madrid met Donã María Cristina van Bourbon, geb. 10 nov. 1886, grootkruis van de Spaanse Orde des Dames Nobles de Maria Louisa, Gedelegeerde van het Spaanse Rode Kruis in Nederland, dochter van infante Pedro, Hertog van Durcal.
Zijn buste staat in de Belgische Senaat.
Veel van zijn onderscheidingen zijn in het bezit van het Historisch Museum te Arnemuiden.
Van Vollenhoven voerde een familiewapen. Het wapen van het geslacht van Vollenhoven is als volgt beschreven: Een gedeeld schild: rechts azuur(blauw) met een zespuntige ster van zilver, links goud met een hert van keel(rood), klimmend tegen een boom van sinopel(groen). Het schild is gedekt door een helm met vijf traliën, een helmkroon van drie eikenblaren en twee parels, een wrong van zilver en azuur. Dekkleed zilver en azuur. Tot schildhouders: twee ommeziende hertebeesten van keel met een halsband van azuur en zilver.
Wel aardig om te weten is dat ook prof. mr. Pieter van Vollenhoven, lid van het Nederlands Koninklijk Huis, dit wapen voert. Ergens heel in de verte zijn ze familie van elkaar.
Na de ‘Grote Oorlog’ werd Van Vollenhoven Heer van Cleverskerke. Dit plaatsje ligt op het Zeeuwse eiland Walcheren vlakbij Arnemuiden, de naam wordt tegenwoordig als Kleverskerkegeschreven. Het is niet bekend waarom en hoe Van Vollenhoven Heer van het gebied is geworden. Het is wel bekend dat hij elk jaar een bijdrage schonk aan de plaatselijke kerk en school, en dat hij af en toe samen met de toenmalig burgemeester van Arnemuiden, de heer Landsheer ging jagen op Walcheren.
Maurits van Vollenhoven had een alternatieve manier van doen en laten en dat werd niet door iedereen in dank afgenomen. Zo is hij ondanks zijn aanzienlijke staat van dienst eigenlijk een beetje in de vergetelheid geraakt in (politiek) Nederland. Hij heeft het waarschijnlijk te danken aan de Nederlandse ambassadeur in België ten tijde van de Eerste Wereldoorlog, maar dat is niet meer helemaal te achterhalen.
Wel is bekend dat Van Vollenhoven zijn leven lang geprobeerd heeft zijn status officieel te laten herstellen door de Nederlandse overheid. Zo zijn er verschillende briefwisselingen tussen hem en ministers gevonden. Ook zijn er een aantal officiële onderzoeken geweest naar het doen en laten van Van Vollenhoven in de oorlog. Maar het is nooit gelukt om alles recht te zetten.
Maurits van Vollenhoven overleed op 93-jarige leeftijd in Madrid. Hij ligt begraven in de Spaanse Cementerio de San Isidro te Madrid.
Van Vollenhoven heeft verscheidene boeken op zijn naam staan:
Tot slot
In het museum te Arnemuiden zijn een aantal attributen te zien, waaronder medailles en oorkondes uit de nalatenschap van de heer Van Vollenhoven.
